Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie   |   Przejdź do BazEkon   |   Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie
wersja polska | english version

Informacja: 2017.10.18; 210537 dokumentów w BazEkon; 2608980 przypisów; 1165536 przypisów opracowanych.

Bibliometria

- zastosowania statystyki w badaniach piśmiennictwa. W szczególności bibliometria zajmuje się statystyczną analizą piśmiennictwa zarejestrowanego w bibliograficznych bazach danych. [więcej »]

Początki bibliometrii to wprowadzone przez E.W. Hulme'a [1923] określenie „bibliografia statystyczna” (statistical bibliography), jako połączenie statystyki (metody analizy) i bibliografii (przedmiotu analizy). Korektę tej nazwy, ze względu na mylące skojarzenie z bibliografią publikacji z dziedziny statystyki wprowadził A. Pritchard [1969], rozszerzając zakres stosowanych metod o metody matematyczne i rezygnując z bezpośrednich związków z bibliografią (the application of mathematics and statistical methods to books and other media of communication). Polska definicja terminu „bibliometria” respektuje ów związek, określając bibliometrię jako „badanie stanu ilościowego i tendencji rozwoju piśmiennictwa metodą statystyczną na podstawie spisów bibliograficznych lub statystyki wydawnictw” [Słownik terminologiczny informacji naukowej, 1979].

Skojarzeniowo najprostsza definicja bibliometrii, jaką wprowadził 90 lat temu Hulme jako zastosowania statystyki w bibliografii, wymaga przypomnienia, że każda ze składowych przedstawia obecnie nową jakość, zaś czynnikiem wspólnym ich rozwoju jest technologia komputerowa (większe możliwości obliczeniowe, bibliografie w formie baz danych rejestrujących piśmiennictwo a także cytowania).

Zawarta w zakładce info informacja o programie Cytowania w BazEkon określa go jako program bibliometryczny typu Publish or Perish. Dodajmy, że podobieństwo merytoryczne dopełnione jest tu podobieństwem dostępu: obydwa programy dostępne są bezpłatnie w internecie.

Ogólniej program Cytowania w BazEkon należy do klasy programów bibliometrycznych, których zadaniem jest obliczanie wskaźników bibliometrycznych na zasobie określonej bibliograficznej bazy danych. W szczególności program Cytowania w BazEkon przedstawia wskaźniki cytowalności autorów i czasopism, obliczane na zasobie przypisów literaturowych artykułów zarejestrowanych w BazEkon.

Wyniki programu prezentowane są w jednakowy sposób w obydwu profilach i podają następujące statystyki:

Statystyki te mogą być obliczone z uwzględnieniem lub z pominięciem autocytowań.

Uwagi metodyczne dla podstawowych statystyk

Liczba cytowań

- suma wszystkich cytowań wszystkich cytowanych w BazEkon prac danego autora lub danego czasopisma.

W przeciwieństwie do profilu autora w bazach Scopus czy WoS, program Cytowania w BazEkon daje możliwość włączenia do tej liczby cytowań monografii i fragmentów monografii tak, jak to widzimy na poniższym przykładzie (opcja zawężająca do artykułów z czasopism nie została włączona).

Domyślnie program Cytowania w BazEkon przyjmuje ustawienia, które generują dla autora największą liczbę cytowań: z włączeniem autocytowań (autor bardzo często odsyła tym skrótem do wcześniejszych swoich prac dotyczących poruszanego w tekście zagadnienia) i z podaniem cytowań wszystkich jego prac, w tym cytowań monografii i ich fragmentów. Pamiętać jednak należy, że jakiekolwiek porównania ze wskaźnikami z baz Scopus lub WoS mogą być przeprowadzone wyłącznie z użyciem opcji „artykuły w czasopismach”.

Liczba cytowanych publikacji (danego autora lub czasopisma)

Liczba cytowanych prac jest ważnym uzupełnieniem liczby cytowań autora. Jest skorelowana z produktywnością autora (mierzoną liczbą opublikowanych prac), co ustalił N. Phelan [1999] zaznaczając, że korelacja nie jest silna i miary nie są względem siebie substytucyjne.

Indeks Hirscha (indeks h) - największa liczba h publikacji cytowanych co najmniej h razy

[więcej »]

Wprowadzony przez amerykańskiego fizyka Jorge Hirscha w 2005 roku wskaźnik określa wpływ autora poprzez największą liczbę wspólną liczby cytowanych prac i ich cytowań (współczynnik h równy jest liczbie publikacji cytowanych co najmniej h razy). Jego obliczenie wymaga uszeregowania w malejącym porządku cytowań artykułów analizowanego autora, a następnie sprawdzenia czy kolejna liczba porządkowa nie jest większa niż liczba cytowań odpowiadającego jej artykułu. Ostatnia z liczb porządkowych spełniających ten warunek to wielkość indeksu h.

Wskaźnik cieszy się na tyle dużą popularnością wśród naukowców, że bazy WoS, Scopus, Google Scholar wprowadziły funkcję jego wyliczenia na zasobie. Należy więc od razu wyjaśnić, że jego wielkości w tych źródłach są odmienne, odpowiednio do różnego zasobu tych baz: doboru indeksowanych czasopism, ich liczby oraz zakresu czasowego, a także różnego sposobu podejścia do autocytowań.

Web of Science (WoS)

Platforma wielu baz, z których najstarsza (Science Citation Index) udostępniona została w roku 1963.

Aktualna liczba indeksowanych czasopism podawana jest na stronie: http://ip-science.thomsonreuters.com/cgi-bin/jrnlst/jlresults.cgi?PC=MASTER (w dniu 28 stycznia 2013 roku jest to 17 592 tytułów czasopism).

W bazie indeksowane są materiały konferencyjne (jedną ze składowych WoS jest Conference Proceedings Citation Index), a także serie książkowe.

Indeks Hirscha obliczany jest w tej bazie bez eliminacji autocytowań i na zasobie zgodnym z opłaconą prenumeratą.

Scopus

Baza powstała w 2004 roku.

Aktualna liczba indeksowanych czasopism http://www.info.sciverse.com/scopus/scopus-in-detail/facts (w dniu 28 stycznia 2013 roku jest to 21 000 tytułów czasopism).

Indeksuje także materiały konferencyjne i serie książkowe.

Indeks Hirscha wyliczany jest w tej bazie z eliminacji lub bez eliminacji autocytowań. W jego obliczeniu uczestniczą tylko artykuły opublikowane po roku 1995. Jeśli zatem autor opublikował pracę wcześniej i jest ona wciąż cytowana to cytowania te są pomijane.

Google Scholar

Zasób nieporównywalny z zasobami baz bibliograficzny i trudny do zdefiniowania. Najogólniej: zasób naukowych źródeł dostępnych w internecie.

Indeks Hirscha jest wyliczany przez program Publish or Perish bez eliminacji autocytowań.

Indeks Hirscha dla autorów bardzo szybko zwrócił uwagę naukowców. Czasopismo Scientometrics poświęciło mu osobny numer w roku 2006. Niemal natychmiast opisany został w Forum Akademickim [Pilc, 2005]. Zwraca się uwagę na jego słabe strony: preferowanie naukowców o dużym stażu naukowym oraz utratę informacji o wyjątkowo dużej cytowalności prac autora (indeks jest zdominowany liczbą porządkową; np. traci znaczenie jak często cytowana jest pierwsza – najczęściej cytowana praca). Stało się to impulsem do dookreślania okresu czasu wyliczania wskaźnika oraz stworzenia dodatkowych wskaźników wspierających indeks h (jak na przykład a-index, definiowany jako średnia liczba cytowań które otrzymały prace, na podstawie których wyliczono indeks h), bądź stanowiących jego przekształcenie (indeks Egge, indeks g). Indeksy te nie są jednak tak popularne w analizach wpływu autorów jak indeks h.

Przykładowo naukowiec, dla którego h = 12, to osoba, której 12 publikacji cytowanych było nie mniej niż 12 razy, a trzynasta publikacja tego autora nie ma trzynastu cytowań.

Ekran wyniku programu Cytowania w BazEkon domyślnie ustawia cytowania w porządku malejącym co praktycznie natychmiast uwidacznia wielkość indeksu Hirscha.